Głodowe emerytury, czy praca do 67 roku życia

Premier Donald Tusk przekazał we wtorek projekt reformy emerytalnej do konsultacji społecznych. A związkowcy z „Solidarności" przynieśli do Sejmu 1,5 mln podpisów w sprawie referendum dotyczącego proponowanych zmian. Są przeciwni podnoszeniu wieku emerytalnego. Rządowy projekt zakłada, że od 2013 r. wiek przechodzenia na emeryturę kobiet i mężczyzn co cztery miesiące podwyższany będzie o kolejny miesiąc. To oznacza, że z każdym rokiem będziemy pracować dłużej o trzy miesiące. W ten sposób docelowy poziom 67 lat w przypadku mężczyzn zostanie osiągnięty w roku 2020, a kobiet - w 2040.

Spór o wiek

- Albo podwyższymy wiek emerytalny albo podatki – powiedział Jeremi Mordasewicz, doradca zarządu PKPP Lewiatan podczas konferencji prasowej. - Trzeba zwiększyć liczbę pracujących aby powstrzymać kurczenie się emerytur. Ich wysokość zależy od kwoty wpłaconych składek i oczekiwanego czasu trwania życia oraz pobierania świadczeń. A na godną emeryturę możemy liczyć pod warunkiem, że będziemy pracować trzy razy dłużej niż ją pobierać. Wymaga to 45 lat pracy przy 15 latach emerytury, a nie jak obecnie 35 lat pracy i 20 lat emerytury. Do tego nasze życie wydłuża się o 1 rok co 5 lat.

Jeremi Mordasewicz dodaje, że po przyjrzeniu się propozycjom związkowców z OPZZ, pracodawcy zweryfikowali swoje założenia. Projekt OPZZ zakłada stworzenie pracownikom o bardzo długim stażu możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego. Tę możliwość miałyby kobiety, których okres składkowy wynosiłby co najmniej 35 lat, a w przypadku mężczyzn - 40 lat. Według Lewiatana należy zrównać wiek emerytalny kobiet i mężczyzn, dlatego propozycja przedsiębiorców zakłada podwyższenie wieku emerytalnego do 67 lat dla kobiet i mężczyzn oraz danie możliwości odejścia na emeryturę w wieku 65 lat osobom, które pracowały i płaciły składki na ubezpieczenie przez co najmniej 40 lat. Pracodawcy chcą też by wyrównanie wieku emerytalnego nastąpiło szybciej, niż zakłada rząd.

- Kobiety żyją dłużej od mężczyzn o 5 lat i o 5 lat wcześniej przechodzą na emeryturę. Nie możemy więc czekać 28 lat na zrównanie ich wieku emerytalnego. W przypadku pań podniesienie tego wieku powinno nastąpić w ciągu 14 lat – tłumaczył Jeremi Mordasewicz.

Zrównanie oraz podwyższenie wieku emerytalnego to nie jedyne kontrowersje związane z tą reformą. Koalicyjne PSL chce, aby umożliwić matkom przechodzenie na wcześniejszą emeryturę. W przypadku każdego dziecka czas pracy byłby skracany o trzy lata. - Nie są to dobre propozycje - polityka wspierania urodzeń powinna skupiać się na bieżącej sytuacji rodzin. Zamiast obiecywać wcześniejsze (i niższe) emerytury, lepiej wprowadzać rozwiązania wspierające rodziny. W tym takie, które ułatwiają godzenie pracy i życia rodzinnego – np. rozwój form opieki nad małymi dziećmi – uważa dr Agnieszka Chłoń-Domińczak z Instytutu Statystyki i Demografii SGH.

Lewiatan z kolei chce by samozatrudnionym, zarówno kobietom i mężczyznom, tak jak osobom pracującym na etacie, zapewnić prawo do urlopu wychowawczego i odprowadzonych w tym czasie przez państwo składek emerytalnych. Miałyby wynosić od 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia naliczanego za poprzedni kwartał.

OFE na barkach kobiet

Jednak opór społeczny przeciwko reformie jest olbrzymi. Z sondażu przeprowadzonego przez Millward Brown SMG/KRC dla TVN24 wynika, że 85 proc. badanych sprzeciwia się propozycji przedstawionej przez rząd, zaledwie 9 proc. ankietowanych jest „raczej za", a 5 proc. „zdecydowanie za".

- To przerzucenie na pracowników i pracownice kosztów zażegnania obecnego kryzysu finansów publicznych. W wyniku reformy nasze przyszłe dochody w postaci świadczeń emerytalnych zostaną ograniczone po to aby „uratować" finanse publiczne oraz wspomóc nieefektywny i niesprawiedliwy system emerytalny wprowadzony reformą rządu AWS-UW w 1999 r. Najdotkliwiej zmianę tę odczują Gkobiety, już w tej chwili obarczone pracą na dwóch etatach – w domu i w pracy. W wyniku „racjonalizacji wydatków publicznych" ich drugi etat ulegnie wydłużeniu aż o 7 lat – czytamy w stanowisku Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Inicjatywa Pracownicza. - OFE stały się z jednej strony wampirem wysysającym pieniądze z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i od emerytów, a z drugiej – rozwiązaniem narażającym los przyszłych emerytów przez spekulowanie ich oszczędnościami na giełdzie.

Emerytura prawem człowieka

Związkowcy z IP przedstawiają dane, z których wynika, że w samym 2011 r. straty OFE wyniosły ok. 5 mld zł. A ok. 9 proc. wszystkich pieniędzy przekazanych do tej pory do OFE, zostało przeznaczane na różnego typu opłaty związane z ich funkcjonowaniem. Transfer środków z ZUS do OFE i inwestowanie przez Fundusze pieniędzy w Obligacje Skarbu Państwa mają być jedną z głównych przyczyn narastania deficytu budżetowego.

Potwierdza to Ewa Charkiewicz, ekonomistka i członkini Zielonych 2004. - System, który teraz funkcjonuje, czyli wiążący wysokość emerytur z tym co dzieje się na rynkach finansowych, przerzuca koszty ryzyka biznesowego do gospodarstw domowych, a szczególnie na barki kobiet. Jest niesprawiedliwy i nie rozwiązuje problemu, jak zabezpieczyć podstawy życia osób w starszym wieku – podkreśla Ewa Charkiewicz. - Pytanie o wiek emerytalny, to pytanie zastępcze.

Jej zdaniem podwyższenie go nie poprawi sytuacji większości Polek i Polaków. – Ten system nie gwarantuje bezpieczeństwa egzystencjalnego. Same kalkulacje przewidywanej długości życia nie biorą pod uwagę sytuacji osób żyjących w ubóstwie i niemających stabilnego zatrudnienia. A różnica życia między kobietą z Wilanowa, najbogatszej dzielnicy Warszawy, a z Pragi Północ, najbiedniejszej dzielnicy, wynosi aż 16 lat. Wiele ubogich osób żyje bardzo krótko – są niedostatecznie dożywione, żyją w ciągłym stresie związanym z niepewną sytuacją, walką o przetrwanie.

Należy więc przedyskutować założenia samej reformy z 1999 roku. - Emerytura to kwestia praw człowieka, mówią o tym międzynarodowe konwencje, które podpisała Polska. Należy więc dyskutować o nich jako o sposobach zabezpieczenia ludzi na starsze lata, a nie jak o możliwości łatania dziury budżetowej - podkreśla ekonomistka. 

Katarzyna Hejna