Praca w godzinach nadliczbowych - co się należy pracownikowi

Wyjaśniamy, kiedy szef może zezwolić pracownikowi na pracę w nadgodzinach oraz w jaki sposób musi mu to zrekompensować.
Praca w godzinach nadliczbowych - co się należy pracownikowi
Praca w nadgodzinach jest możliwa m.in. w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego.

fot. 123RF

Nie zawsze pracownik może sobie tak pokombinować: wezmę kilka czy kilkanaście nadgodzin w miesiącu i sobie dorobię. Dodatkowe pieniądze przydadzą mi się np. na weekendowy wypad z rodziną nad morze albo zakup nowego laptopa. Przepisy bowiem ściśle określają, w jakich sytuacjach praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna. Jest to możliwe wyłącznie w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii.

O pracy w godzinach nadliczbowych decydują również tzw. szczególne potrzeby pracodawcy. Np. firma wygrała bardzo duży przetarg. Do określonego terminu zobowiązała się wykonać całe zamówienie. Czasu zostało niewiele, a pracy do wykonania jeszcze sporo. W tej sytuacji, by nie stracić kontraktu i nie płacić kary za niewywiązanie się z umowy, szef może zdecydować, że załoga będzie pracować w nadgodzinach.

Przeczytaj także: Nadgodziny, praca w weekend: czego może zażądać szef? 

Ile nadgodzin może mieć pracownik

Kodeks pracy mówi, że czas pracy pracownika nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. W każdym systemie czasu pracy, jeżeli jest to uzasadnione przyczynami obiektywnymi lub technicznymi albo dotyczącymi organizacji pracy, okres rozliczeniowy może być przedłużony, nie więcej jednak niż do 12 miesięcy, przy zachowaniu ogólnych zasad dotyczących ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników.

- Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych - wyjaśnia Michalina Burker, rzecznik prasowy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Bydgoszczy.

Jak dodaje, tygodniowy czas pracy łącznie z godzinami nadliczbowymi nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym. Natomiast liczba godzin nadliczbowych dla poszczególnego pracownika w roku kalendarzowym nie może przekroczyć 150 godzin.

Uwaga! W układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy, jest dopuszczalne ustalenie innej liczby godzin nadliczbowych w roku kalendarzowym.

Zobacz również: Co trzeci Polak pracuje po godzinach

Kto nie może pracować w nadgodzinach

Przepisy prawa pracy wprowadzają zakaz pracy w godzinach nadliczbowych np. wobec:

  • młodocianych,
  • kobiet w ciąży,
  • pracowników opiekujących się dzieckiem do ukończenia przez nie czwartego roku życia bez ich zgody,
  • niepełnosprawnych.

Zobacz też: Ochrona pracownic w ciąży - co im przysługuje, czego im nie wolno 

Co się należy za pracę w nadgodzinach

Pracodawca może rekompensować pracownikowi pracę w godzinach nadliczbowych dodatkowym wynagrodzeniem albo czasem wolnym od pracy.

Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek. Wynosi on 100 proc. wynagrodzenia w przypadku pracy w godzinach nadliczbowych przypadających w nocy, w niedziele i święta nie będące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy oraz w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.

Dodatek w wysokości 100 proc. wynagrodzenia przysługuje także za każdą godzinę pracy nadliczbowej z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym chyba, że przekroczenie tej normy nastąpiło w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych, za które przysługuje dodatek z tytułu przekroczenia dobowej normy czasu pracy.

- Z kolei dodatek wynoszący 50 proc. wynagrodzenia należy się za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż wymienione wyżej - mówi Michalina Burker.
Np. pan Włodzimierz pracuje od poniedziałku do piątku, od godz. 8 do 16. We wtorek został po godzinach i pracował do godz. 18. Z tego tytułu przysługuje mu wynagrodzenie wraz z 50 proc. dodatkiem za dwie godziny pracy wynikające z przekroczenia dobowej normy czasu pracy (to godziny od 16 do 18).

Uwaga! Pracownicy na kierowniczych stanowiskach nie są objęci prawem do wynagrodzenia za nadgodziny. Dodatkowych pieniędzy nie dostanie również pracownik, który zostanie w pracy po godzinach bez wyraźnego polecenia przełożonego. Na kasę za nadgodziny nie mogą też liczyć pracownicy urzędów, których czas pracy określony jest wymiarem ich zadań. 

Przeczytaj też: Komu należy się wypłata za nadgodziny. Poradnik 

Autor: Małgorzata Wąsacz
0komentarzy

Polecamy