Praca w szczególnych i szkodliwych warunkach. Charakterystyka, różnice

Pojęcia pracy w szczególnych i szkodliwych warunkach są często mylone, nie tylko przez pracowników, ale i przez pracodawców.
Praca w szczególnych i szkodliwych warunkach. Charakterystyka, różnice

fot. Jacek Świerczyński

Wielu pracowników, zwłaszcza starszego pokolenia, przywiązanych jest do dodatków wypłacanych za pracę w szkodliwych warunkach. W zależności od branży, stanowiły one poważny element comiesięcznej wypłaty. Ale dodatki tego typu odchodzą do lamusa.

Zobacz też: Rządowy program na rzecz poprawy bezpieczeństwa i warunków pracy 

Dodatek za pracę w szkodliwych warunkach - co to takiego

Część młodszych pracowników nawet nie zna tego pojęcia. Dlaczego? Bowiem dodatek za pracę w szkodliwych warunkach jest wypłacany tylko w sytuacji, gdy mówi o tym regulamin pracy i wynagradzania. To dokumenty wewnętrzne firm i nie ma przepisów wyższej rangi, które nakazują ujęcie dodatków za pracę w szkodliwych warunkach w tychże regulaminach. Jest to wyłączna decyzja pracodawcy lub wynik ewentualnych negocjacji z przedstawicielami załogi lub związkami zawodowymi.

Tego typu elementy wynagrodzenia są ciągle płacone w dużych firmach i przemyśle, często z udziałem Skarbu Państwa. Prywatne przedsiębiorstwa właściwie tego dodatku już nie wypłacają. Nie tylko dlatego, że tak jest taniej. Obecnie przepisy – choć w sposób bardzo ogólny – nakazują pracodawcy "dążenie do poprawiania warunków i jakości pracy pracownikom". A to oznacza, że przedsiębiorstwa – zamiast płacić dodatki za „szkodliwe", powinny raczej zmierzać w kierunku likwidacji i ograniczania warunków szkodliwych dla zdrowia pracowników.

Praca w szczególnych warunkach to nie to samo, co praca w szkodliwych (uciążliwych czy niebezpiecznych) warunkach, chodź w jednym i drugim wypadku pracodawca może ustalić pewne gratyfikacje za pracę w takich warunkach.

Zobacz też: Masz źle wypisane świadectwo pracy? Możesz nie dostać emerytury lub renty 

Praca w szczególnych warunkach

Za pracę w szczególnych warunkach w pewnych okolicznościach przysługuje jednak uprawnienie do emerytury pomostowej. Jakie są warunki przejścia na wcześniejszą emeryturę? Pracownik nabywa prawo do wcześniejszej emerytury, jeśli spełni następujące warunki (łącznie). Urodził się po 31 grudnia 1948 roku, a okres pracy w szczególnych warunkach wynosi przynajmniej 15 lat. Osiągnął już wiek emerytalny – 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Przed 1 stycznia 1999 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach (czyli przed dniem wejścia w życie reformy emerytalnej). Po 31 grudnia 2008 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach. Warunkiem jest też rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy.

Praca o szczególnym charakterze

Możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę daje też praca o szczególnym charakterze. To zawody, które wymagają szczególnej odpowiedzialności lub doskonałej sprawności psychofizycznej. Przy określaniu listy prac wykonywanych w szczególnych warunkach brano pod uwagę z kolei ryzyko, które może prowadzić do poważnych zagrożeń dla zdrowia podczas ich wykonywania.

Zobacz też: Tylko zbadany pracownik nadaje się do pracy 

Wszystkie zawody i prace, które wykonywane są w szczególnych warunkach albo o szczególnym charakterze wymienia ustawa o emeryturach pomostowych. Wśród nich znaleźć można prace w górnictwie, hutnictwie, energetyce, chemii, budownictwie, przemyśle ciężkim, transporcie, rolnictwie czy gospodarce komunalnej. Wśród prac o szczególnym charakterze ustawa wymienia między innymi kontrolerów ruchu lotniczego, kierowców i motorniczych transportu publicznego, nawigatorów statków, ratowników medycznych, SOK-istów i wiele innych zawodów. 

Katarzyna Piojda

Autor: Katarzyna Piojda
1komentarzy
Dodaj komentarz

Komentarze (1)

a gdzie panowie z fotki mają kaski, szelki, obuwie i rękawice do prac na rusztowaniach ? artykuł w takim temacie powinien być poparty fotką dającą przykład !
Rob, 06.12.2013, 11:14
Komentarz został usunięty.