Zwolnienie chorobowe. Kto nas może skontrolować i kiedy?

Na dostarczenie zwolnienia do pracodawcy lub ZUS mamy 7 dni. Zatem, jeśli przetrzymamy druk wydany przez lekarza, nie ma szans, żeby kontrola trafiła do nas np. w drugim dniu choroby.
chory
Zaświadczenie wystawione przez lekarza mamy obowiązek dostarczyć w ciągu 7 dni, więc przy krótkim "chorobowym" uprawnieni do kontrolowania (pracodawca i ZUS) nie mają szans na sprawdzenie, czy stosujemy się do zaleceń lekarza.

fot. scx.hu

W ubiegłym roku pracodawcy i skarb państwa (za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) wydał na "chorobowe" Polaków 18 mld zł. Każdego miesiąca ZUS wydaje na zasiłki chorobowe ponad 600 mln zł.

Co miesiąc spędzamy na zwolnieniach 10 mln dni finansowanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którymi dysponuje ZUS oraz prawie 6 mln dni finansowanych przez zakłady pracy. Z danych ZUS wynika, że jedna na piętnaście osób skontrolowanych w roku 2011 r. nadużywała prawa do choroby 

Przedstawiciele pracodawców postulują zmiany w prawie, które pozwoliłby ograniczyć to zjawisko, a tym samym zaoszczędzić publiczne i firmowe pieniądze, bowiem koszty ponoszą i państwo i przedsiębiorcy.

  • Jeśli jesteśmy zatrudnieni, to za pierwsze 33 dni choroby wynagrodzenie chorobowe w wysokości 80% pensji wypłaca nam pracodawca. W kolejnych dniach obowiązek przejmuje ZUS, wypłacając nam zasiłek chorobowy. Jednorazowo możemy być na zwolnieniu do 182 dni. Po przekroczeniu tego okresu lekarz orzecznik ZUS może skierować nas na świadczenie rehabilitacyjne lub rentę z tytułu niezdolności do pracy.
  • W przypadku osób, które przekroczyły 50 rok życia, pracodawca płaci wynagrodzenie za 14 dni, następnie obowiązują zasady takie jak w przypadku osób młodszych.

Zaświadczenie wystawione przez lekarza mamy obowiązek dostarczyć w ciągu 7 dni, więc przy krótkim "chorobowym" uprawnieni do kontrolowania (pracodawca i ZUS) nie mają szans na sprawdzenie, czy stosujemy się do zaleceń lekarza.

Jeśli dostarczymy zwolnienie po 7 dniach, zasiłek jest obniżany o kolejne 25%.

Pracodawcy postulują zmiany, które miałyby ułatwić kontrolowanie i ograniczyć korzystanie ze zwolnień.

- Rozwiązaniem byłoby wprowadzenie elektronicznych zwolnień. W momencie wystawienia takiego zwolnienia przez lekarza informacja od razu trafiałaby do pracodawcy i do ZUS - mówi Wioletta Żukowska, ekspert organizacji Pracodawcy RP.

Inny pomysł to niepłacenie za pierwszy dzień zwolnienia. Nie jest on nowy, bowiem taki zapis znalazł się już w polskich przepisach w 2003 roku, jednak już w 2004 roku został z nich usunięty. Zakładał wówczas brak wynagrodzenia za pierwszy dzień pobytu na L4, gdy zwolnienie chorobowe było krótsze niż 6 dni. Dlatego lawinowo zaczęła rosnąć liczba siedmiodniowych zwolnień lekarskich. Teraz miałoby być inaczej. Bezpłatny pierwszy dzień obowiązywałby bez względu na długość L4.

Teoretycznie pracodawcy (zatrudniający powyżej 20 osób) mogą kontrolować pracowników przebywających na zwolnieniach, jednak w praktyce rzadko korzystają z tego prawa. Tłumaczą się, że np. nie mają podstaw do wejścia do pracownika do domu. Mniejsi (do 20 pracowników) mogą zwrócić się w sprawie przeprowadzenia kontroli do ZUS. 

Zobacz: Kiedy nie trzeba płacić składek ZUS

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadza kontrole w dwóch zakresach.

  1. Po pierwsze bada prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy. Zajmują się tym lekarze orzecznicy ZUS (działają na podstawie art. 59 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512 ze zm.) 
  2. Po drugie sprawdza prawidłowość wykorzystania zwolnień lekarskich (na podstawie art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). Leży to w gestii pracowników komórek zasiłków ZUS.

Podczas kontroli lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może:

  • przeprowadzić badanie ubezpieczonego: w wyznaczonym miejscu lub w miejscu jego pobytu,
  • skierować ubezpieczonego na badanie specjalistyczne przez lekarza konsultanta Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
  • zażądać od lekarza, lekarza dentysty, felczera lub starszego felczera, który wystawił zaświadczenie lekarskie, udostępnienia dokumentacji medycznej dotyczącej ubezpieczonego lub udzielenia wyjaśnień i informacji w sprawie,
  • zlecić wykonanie badań pomocniczych w wyznaczonym terminie.

Jeśli ubezpieczony uniemożliwienia przeprowadzenie badania lub nie dostarczy wyników w określonym terminie, zaświadczenie lekarskie traci ważność od dnia następującego po tym terminie.

Natomiast, jeżeli po analizie dokumentacji medycznej i przeprowadzeniu badania ubezpieczonego lekarz orzecznik ZUS określi wcześniejszą datę ustania niezdolności do pracy niż orzeczona w zaświadczeniu lekarskim, za okres od tej daty zaświadczenie lekarskie traci ważność. 

Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy z powodu choroby lub sprawowania opieki nad chorym polega na ustaleniu, czy dana osoba podczas korzystania z "chorobowego" nie pracuje albo czy nie wykorzystuje zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z jego celem.

- Jeśli osoba kontrolująca nie zastanie chorego w domu, wysyłamy pismo z prośbą o wyjaśnienie, gdzie przebywała. Jeśli była w tym czasie np. na badaniach lekarskich, musi potwierdzić to stosownymi zaświadczeniami. Na złożenie wyjaśnienia taka osoba ma 3 dni, a jeśli nie zrobi tego w odpowiednim czasie, wysyłamy upomnienie i dajemy kolejny 7-dniowy termin - wyjaśnia Radosław Siczewski, rzecznik opolskiego oddziału ZUS. - Brak informacji ze strony ubezpieczonego skutkuje utratą prawa do zasiłku.

Taka osoba traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres objęty zaświadczeniem lekarskim. - Jeśliby więc ktoś przebywał na zwolnieniu od 1 do 15 dnia danego miesiąca, a następnie od 17 do końca miesiąca i nasi kontrolerzy ujawniliby, że w drugim okresie korzystania z chorobowego ta osoba pracowała, to wówczas traci ona prawo do zasiłku wyliczonego na podstawie drugiego zwolnienia - dodaje Radosław Siczewski.

Zobacz: Umowa - zlecenie, umowa o dzieło. Co ze zwolnieniem chorobowym?

Kontrola przeprowadzana może być bez względu na to, czy na zaświadczeniu napisano, że „chory powinien leżeć" czy „chory może chodzić".

Kogo najczęściej bierze pod lupę ZUS, sprawdzając prawidłowość wykorzystania zwolnień lekarskich? W szczególności osoby, które:

  • korzystają często z krótkotrwałych zwolnień lekarskich od pracy,
  • uzyskują kolejne zaświadczenia lekarskie od pracy od różnych lekarzy,
  • korzystają z kolejnych okresów zasiłkowych,
  • były już pozbawione prawa do wynagrodzenia za czas choroby, zasiłku chorobowego lub opiekuńczego w związku z niewłaściwym wykorzystywaniem zwolnień lekarskich od pracy,
  • składały wcześniej zaświadczenia lekarskie po terminie, co skutkowało obniżeniem zasiłku o 25%. 

Kontrole przeprowadzane przez ZUS w ubiegłym roku wskazały, że co piętnaste zwolnienie lekarskie jest nienależne. W efekcie Zakład obniżył lub całkowicie wstrzymał wypłatę świadczeń chorobowych Polakom na sumę prawie 150 mln zł. 

- Tyle, że ZUS zwykle przeprowadza kontrole dopiero po 33 dniu chorobowego, kiedy on przejmuje wypłatę świadczeń, a największy problem mamy ze zwolnieniami krótkoterminowymi, które nasilają się np. pod koniec miesiąca, gdy pracownicy obawiają się wręczenia wypowiedzenia - informuje Wioleta Żukowska, ekspert Pracodawców. RP.

Autor: Edyta Hanszke
28komentarzy
Dodaj komentarz

Komentarze (28)

Nie rozumiem, dlaczego ZUS się skarży, przecież pracując płacimy składki na fundusz chorobowy, nie są to pieniądze ZUS, tylko nasze, składane przez lata...
Aexia, 17.08.2012, 11:28
Nie ogarniam... Przecież my, ludzie pracujący płacimy od lat składki do ZUSu. Po co? Właśnie po to, żeby móc w przyszłości skorzystać ze zwolnienia lekarskiego! Mamy do tego pełne prawo, podczas naszej niezdolności do pracy wypłacane są nam NASZE pieniądze. NASZE, ciężko zarobione pieniądze.
Próchno, 18.08.2012, 04:53
grażyna, 21.10.2012, 17:49
Ponieważ muszą nowoczesne placówki sobie stawiac a to kosztuje ;-(
za nasze pieniądze ale żeby ludziom wypłacic ... to doszukują sie niewiadomo czego
kowalska, 25.10.2012, 13:45
wczoraj mialam komisje lekarska i jest to parodia lekarz orzecznik byl zwyklym lekarzem medycyny bez zadnej specjalizacji a zachowywal sie jakby pozjadal wszystkie rozumy kontrolowane mialam l4 od neurologa a lekarz w zusie badal mi brzuch nie bardzo wiem jakie to ma powiazanie lekarze orzecznicy pracujacy w opolskim zusie wszystkich uzdrawiaja nawet jakby sie przyszlo bez glowy z glowa pod pacha to zawsze mozna szyja jeszcze popracowac .jest to zenujace aby lekarz orzecznik czesto bedacy tylko lekarzem medycyny bez zadnej specjalizacji podwazal zwolnienie lekarskie wydane przez lekarza specjaliste .Podsumowujac lekarze orzecznicy to uzdrowiciele patrzac w oczy widza komu co dolega swoja droga dobra posadka takiego lekarza majac minimala wiedze zarabiaja fortune a choremu czlowiekowi odbiora te marne grosze na ktore cale zycie odkladal skladki.
okulokjhfvn c, 09.11.2012, 23:51
W PIĄTEK BYŁAM NA KONTROLI U LEKARZA ORZECZNIKA DOTYCZYŁO ZWOLNIENIA LEKARSKIEGO OD LEKARZ RODZINNEGO A NIE OD KARDIOLOGA. DO LEKARZ KARDIOLOGA JESTEM ZAREJESTROWANA NA MARZEC 2013,LEKARZ ORZECZNIK STWIERDZIŁ ŻE POWINNAM CHODZIC CO MIESIĄC PRYWATNIE DO LEKARZA KARDIOLOGA A JA SIĘ PYTAM GDZIE MOJE PIENIĄDZE ZE SKŁADEK PRZEPRACOWAŁAM 41 LAT JEST TO MOJE PIERWSZE ZWOLNIENIE LEKARSKIE. UCZCIWEMU ZAWSZE WIEJE WIATR W OCZY
Lewandowska, 18.11.2012, 13:35
INNEGO WYJSCIA NIE MA ,BO ON MA I BRONI SYSTEMU OKRADANIA CHORYCH . TAKIE SCIERWO I TAK POWIE ZE DESZCZ PADAL.
JAS, 25.03.2013, 09:40
dziś właśnie dostałem wezwanie na kontrole, choruje dopiero 14 dzień i jeszcze 9 mi zostało do końca L4. pierwsze L4 było od ogólnego drugie od ortopedy. bardziej się spodziewałem kontroli z pracy...
pogięty, 21.11.2012, 19:48
rok temu zatrudnilam sie na umowe o prace u kuzyna. Zrobilam to przed wyjazdem za granice by zalatwic mu sprawy i zapomnialam o zaswiadczeniu z medycyny pracy. Po powrocie okazalo sie ze jestem w ciazy. Teraz zus nie chce mi wyplacac zasilku bo stwierdzil ze zostalam zatrudniona specjalnie zeby brac zasilek( mimo ze wczesnie bylam na umowie zleceniu) bo gdy podpisywalam umowe o prace bylam juz w 6 tyg ciazy. o ktorej jeszzcze nie mailam zielonego pojecia.Zazadali d mojego pracodawcy moich akto osobowych i wyjasnieja dot zatrudnienia czyli ze jestem zameldowana w innym miescie niz zarejestrowana jest firma( kwestia 45km) Czy mogą ażądać zaswiadczenia z medycyny pracy? Co moge zrobic, cyz moz emi ktos takie zaswiadczenie wystawic z dana sprzed prawie roku? Bo wydaje mi sie ze zdolnosc do pracy w tamtym czasie moga stwierdzic i teraz czyz nie? Nie chcialabym zeby dostal za mnie kare grzywny. Ktos ma jakies piojecie o takiego typu sprawach?
Zurek, 16.01.2013, 11:28
rok temu zatrudnilam sie na umowe o prace u kuzyna. Zrobilam to przed wyjazdem za granice by zalatwic mu sprawy i zapomnialam o zaswiadczeniu z medycyny pracy. Po powrocie okazalo sie ze jestem w ciazy. Teraz zus nie chce mi wyplacac zasilku bo stwierdzil ze zostalam zatrudniona specjalnie zeby brac zasilek( mimo ze wczesnie bylam na umowie zleceniu) bo gdy podpisywalam umowe o prace bylam juz w 6 tyg ciazy. o ktorej jeszzcze nie mailam zielonego pojecia.Zazadali d mojego pracodawcy moich akto osobowych i wyjasnieja dot zatrudnienia czyli ze jestem zameldowana w innym miescie niz zarejestrowana jest firma( kwestia 45km) Czy mogą ażądać zaswiadczenia z medycyny pracy? Co moge zrobic, cyz moz emi ktos takie zaswiadczenie wystawic z dana sprzed prawie roku? Bo wydaje mi sie ze zdolnosc do pracy w tamtym czasie moga stwierdzic i teraz czyz nie? Nie chcialabym zeby dostal za mnie kare grzywny. Ktos ma jakies piojecie o takiego typu sprawach?
Zurek, 16.01.2013, 11:28
Witam niestety ale w naszym kraju takie przepisy bez zaświadczenia lekarskiego normalnie nie możesz być zatrudniona ani podpisać umowy o pracę bo obojętnie jaka kontrol dokopie się papierów nawet po latach to pracodawca ma przechlapane no a pracownik to zazwyczaj ma gdzieś lub pecha jak w w/w przypadku
deni, 04.02.2013, 12:08
WIDZISZ TERAZ JEST PROBLEM BO BEDZIESZ MUSIALA UDOWODNIC KIEDY SIE BZYKALAS I Z KIM[BIALYM CZY CZARNYM] O TAKE POLSKE WALCZYLAS GLOS ODDAJ NA THUSKA.
JAS, 25.03.2013, 09:45
Mam serdeczną prośbę w sprawie zasiłku chorobowego.Przebywam na zwolnieniu ,miałem kontrolę w domu.Nie było mnie ale to spowodowane było zaleceniem lekarza,gdyż nie mogę przebywać w domu sam.Moje usprawiedliwienie zostało rozpatrzone pozytywnie dokładnie 6 dni temu.Do dnia dzisiejszego nie otrzymałem zasiłku.Jaki okres na wypłacenie zasiłku ma ZUS po pozytywnym rozpatrzeniu mojego usprawiedliwienia nieobecności?z góry dziękuję za pomoc.Pozdrawiam.Przemek.
Przemek Boruc, 12.02.2013, 09:26
Mam podobną sytuację, nieobecność usprawiedliwiona wizytą u lekarza i już mnie szlak trafia bo ile mam czekać na swoje pieniądze, przyjdzie szybciej zdechnąć.
Kot, 26.06.2013, 12:41
zapomniałam dodać że uspr dostarczyłam 10.06 to 16 dni temu. Dzwoniłam do nich uspr uwzględnili, ale terminu przelewu jeszcze nie mają. No i chuk a ty se człowieku rób co chcesz.
Kot, 26.06.2013, 12:47
A jak to jest jak jakiś prezes albo inny wysoko postawiony urzędnik nagle idzie na chorobowe bo coś tam w pracy mu nie wyszło i wszyscy wiedzą że te zwolnienia są ewidentnie lewe , ale ich jakoś zus nie kontroluje,podaję przykład naszego prezesa który 6 msc.. sobie nagle zachorował jak musiał odejść
tomek, 20.02.2013, 09:12
Niech wreszcie napiszą ile wpływa zł tytułem składek na fundusz chorobowy a nie ile wydają to jest wielka ściema dlaczego nie możemy znać tych kwot
guzy, 28.02.2013, 10:47
kontrola ,prawna?
W moim domu nigdy to jest naruszenie mojej wolnosci i swobody.
Strassburg czeka
zdrowy, 03.04.2013, 20:15
Po to ją płacę że by móc chorować. Jakie publiczne pieniądze? To moja odłożona na chorobę kasa!!!!!!
motylek, 05.06.2013, 10:23
Po to ją płacę że by móc chorować. Jakie publiczne pieniądze? To moja odłożona na chorobę kasa!!!!!!
motylek, 05.06.2013, 10:23
Jakie odłożone pieniądze. Pierwsze 33 dni płaci pracodawca a nie ZUS, więc nie dziwcie się, że się przedsiębiorcy nie są zadowoleni z takiego stanu rzeczy. Wielu pracowników załatwia sobie notorycznie kilkudniowe zwolnienia a pracodawca musi za to płacić.
Konrad, 20.08.2013, 13:17
w jakich godzinach miałeś kontrol z zusu
jaś, 13.07.2013, 16:47
sygit14, 21.09.2013, 18:03
Najwiecej zwolnień ma policja,budżetówka i inne nieroby.U prywaciarzy się nie choruje,lub bardzo mało.Oni chorych nie lubią.
na razie zdrowy, 24.10.2013, 19:02
Komentarz został usunięty.
po czternastu latach pracy w jednej firmie[prywatnej] na tym samym stanowisku dostałam zwolnienie po 28 dniach wezwano mnie na komisję na zasadność zwolnienia; czułam się jak przestępca na przesłuchaniu mam poważne problemy z kręgosłupem do specjalisty jestem zarejestrowana za dwa miesiące od pierwszego dnia zwolnienia lekarz orzecznik poinformował mnie że jeżeli wezmę dalsze zwolnienie to znów będę wezwana więc straszą chorych ludzi narażają na stres traktują jak oszustów;w to miejsce powinni leczyć ludzi żeby nie trzeba było czekać w tak długich kolejkach.Chory system
mrusia, 30.11.2013, 14:47
bo zus to złodzieje jak to panstwo i tyle!
Grzegorzyk, 17.03.2014, 11:10
To banda kłamliwych ścierw piaszą ile to wydali na zwolnienia,a niech napiszą ile mają miesięcznie z naszych składek,co to co płacimy to pryszcz,a ile pałaców wybudowali i lie tumanów zatrudniają za nasze składki.
Korcipała, 25.06.2014, 16:07