Umowa o pracę na okres próbny - prawa pracownika

Może być ona zawarta w formie ustnej, a nawet, jak określa to Kodeks Pracy - "w formie dorozumianej" - czyli poprzez faktyczne podjęcie pracy na rzecz firmy. Od pierwszego dnia pracownik ma wtedy wynikające z ustawy prawa, natomiast obowiązkiem zatrudniającego jest sformalizowanie tej sytuacji - czyli przedstawienia w terminie siedmiu dni umowy w postaci pisemnej.

Praca na próbę - kiedy i na ile?

Pierwsza umowa zawierana jest zwykle na okres próbny. Kodeks pracy nie określa, jaka powinna być jego minimalna długość, przyjmuje się jednak, że nie może być krótszy niż trzy dni - czyli długość minimalnego wypowiedzenia. Ten szczególny typ umowy terminowej ma pozwolić pracodawcy na zapoznanie się z możliwościami i kwalifikacjami pracownika - dlatego też można skorzystać z tej formy tylko raz wobec danego kandydata na jednym stanowisku. Maksymalny czas trwania takiej umowy to trzy miesiące.

Po upływie okresu próbnego pracodawca może - lecz nie musi - podpisać z pracownikiem kolejną umowę o pracę - zarówno na czas określony, jak i nieokreślony. Co bardzo istotne - jeśli taka umowa nie zostanie podpisana, a kandydat nadał świadczy pracę, uznaje się, że został zatrudniony "w sposób dorozumiany" na czas nieokreślony. Tak samo wygląda sytuacja w przypadku, gdy pracodawca niezgodnie z prawem podpisuje z tym samym kandydatem kolejną umowę na okres próbny. Jest ona uważana automatycznie za umowę na czas nieokreślony - ze wszelkimi wynikającymi z tego uprawnieniami.

Umowa terminowa, ale nie na czas określony!

Szczególny tryb przewidziany dla "testowania" pracowników - czyli okres próbny - mylony jest często z umową na czas określony.

Wypowiedzenie umowy

Umowa na próbę automatycznie rozwiązuje się z upływem przewidzianego w niej terminu. Może być też jednak rozwiązana wcześniej - odpowiednie terminy wypowiedzenia to:

• trzy dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza dwóch tygodni
• tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż dwa tygodnie
• dwa tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi trzy miesiące

Weryfikujący umiejętności kandydata charakter umowy nie oznacza, że pracodawca może wypowiedzieć ją bez uzasadnienia. Wypowiedzenie zawierać musi wskazanie przyczyn wcześniejszego rozwiązania umowy. W przypadku, gdy pracodawca zaniedba tę sprawę i nie poda przyczyn zerwania współpracy, pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości pełnego wynagrodzenia, jakie otrzymałby za okres pozostający do upływu terminu, na jaki kontrakt został zawarty.

W odróżnieniu od wypowiadania innych umów, zatrudniony ma ograniczone prawa przy naruszeniu przez pracodawcę zasad wypowiedzenia. Zwolnionemu kandydatowi nie przysługuje możliwość ubiegania się w sądzie o przywrócenie go do pracy.