Renta rodzinna. Kto i kiedy ją otrzyma. Poradnik

O rentę rodzinną mogą ubiegać się członkowie rodziny zmarłego emeryta lub rencisty albo osoby, która w chwili śmierci spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń.
Renta rodzinna
Aktualnie wysokość najniższej renty rodzinnej wynosi 831,15 zł (brutto od 1 marca 2013 roku). Kwota ta jest corocznie waloryzowana.

fot. Fot. sxc.hu

Ten rodzaj świadczenia przysługuje również członkom rodziny po osobie, która pobierała zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne albo nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. W każdym z tych przypadków, przy ocenie prawa do renty rodzinnej przyjmuje się, że osoba zmarła spełniała warunki do uzyskania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

 

Kiedy wdowa otrzyma rentę

Wśród członków rodziny uprawnionych do omawianej renty jest małżonek. Wdowie przysługuje renta rodzinna, jeżeli w chwili śmierci męża ma już 50 lat lub była niezdolna do pracy. Prawo do renty rodzinnej ma również wdowa wychowująca co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym mężu, które nie ukończyło 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole - 18 lat życia. - Natomiast wdowa sprawująca opiekę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy uprawnionym do renty rodzinnej ma prawo do omawianego świadczenia bez względu na wiek dziecka. O rentę rodzinna może ubiegać się także wdowa, która ukończyła 50 lat lub stała się niezdolna do pracy po śmierci męża, nie później jednak niż w ciągu 5 lat od jego śmierci albo od zaprzestania wychowywania wyżej wymienionych osób - wyjaśnia Alina Szałkowska, rzecznik ZUS Oddział w Bydgoszczy.

Małżonka rozwiedziona lub wdowa, która do dnia śmierci męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej także ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli spełnienia określone powyżej warunki i w dniu śmierci męża miała prawo do alimentów z jego strony ustalonych wyrokiem lub ugodą sądową.

Wdowa, która nie spełnia wymienionych warunków do przyznania renty rodzinnej, a nie posiada niezbędnych źródeł utrzymania i do momentu śmierci męża pozostawała na jego utrzymaniu, ma prawo do tego świadczenia przez okres jednego roku od chwili śmierci małżonka albo przez okres uczestniczenia w zorganizowanym szkoleniu mającym na celu uzyskanie kwalifikacji do wykonywania pracy zarobkowej, nie dłużej jednak niż przez 2 lata od dnia śmierci męża.

Wymienione powyżej zasady dotyczące przyznania renty rodzinnej stosuje się odpowiednio do wdowca.

Które z dzieci otrzyma rentę rodzinną

Prawo do renty rodzinnej po zmarłym rodzicu mają dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione do ukończenia 16 lat, a jeżeli dalej się uczą to do ukończenia nauki w szkole, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 lat.

Co w sytuacji, gdy dziecko osiągnęło 25 lat będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej?

Wówczas świadczenie przysługuje do zakończenia tego roku nauki. Bez względu na wiek, renta rodzinna przysługuje natomiast dziecku całkowicie niezdolnemu do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnemu do pracy, jeżeli niezdolność powstała przed 16. rokiem życia lub w okresie nauki w szkole przed ukończeniem 25 lat.

Przeczytaj także: Wyższe emerytury i renty od marca 2013 roku 

Prawo do renty dla wnuka

Renta rodzinna przysługuje również wnukom, rodzeństwu i innym dzieciom przyjętym na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności, jeżeli spełniają warunki do tego świadczenia jak dzieci własne i zostały przyjęte na wychowanie i utrzymanie co najmniej na rok przed śmiercią emeryta lub rencisty oraz nie mają prawa do renty rodzinnej po zmarłych rodzicach, a gdy rodzice żyją, jeżeli nie mogą zapewnić im utrzymania, a także, gdy emeryt lub rencista albo jego małżonek był ich opiekunem ustanowionym przez sąd. Nie dotyczy to jednak dzieci przyjętych na wychowanie i utrzymanie w ramach rodzinnego domu dziecka lub rodziny zastępczej.

Renta rodzinna dla rodziców

Również rodzicom, ojczymowi i macosze, a także osobom przysposabiającym, po śmierci dziecka przysługuje prawo do omawianego świadczenia. - Przyznanie rodzicom renty rodzinnej po zmarłym dziecku jest możliwe wówczas, gdy zmarły bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania, a rodzice spełniają warunki do przyznania renty przewidziane dla wdowy lub wdowca - mówi Alina Szałkowska.

Jakie dokumenty i gdzie złożyć

Renta rodzinna przyznawana jest na wniosek uprawnionej osoby, który należy złożyć w jednostce terenowej ZUS właściwej ze względu na miejsce zamieszkania.

Wniosek o świadczenie może być sporządzony na formularzu ZUS Rp-2 lub ZUS Rp-2a, gdy o rentę ubiega się więcej osób pełnoletnich, dostępnych na salach obsługi klientów we wszystkich jednostkach terenowych ZUS oraz na stronie internetowej www.zus.pl w zakładce formularze.

Do wniosku należy dołączyć:

  • dokument stwierdzający datę zgonu osoby, po której na być przyznane świadczenie,
  • dokument określający datę urodzenia wnioskodawcy,
  • odpis skrócony aktu małżeństwa, jeżeli o świadczenie ubiega się wdowa lub wdowiec.

W sytuacji, gdy przyznanie świadczenia uzależnione jest od niezdolności do pracy, należy dołączyć zaświadczenie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza leczącego. Ponadto, gdy dziecko ukończyło 16 lat i nadal się uczy, należy dołączyć zaświadczenie o uczęszczaniu do szkoły.

Dokumentami wymaganymi przy składaniu wniosku o rentę są także oświadczenie o pozostawaniu we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci współmałżonka oraz oświadczenie o osiąganiu bądź nie dodatkowych przychodów z tytułu zatrudnienia, służby lub innej pracy zarobkowej albo prowadzenia pozarolniczej działalności.

W sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o rentę nie pozostawała we wspólności małżeńskiej ze zmarłym, wówczas powinna dołączyć do wniosku dokument potwierdzający prawo do alimentów na podstawie wyroku lub ugody sądowej.

Jeżeli osoba zmarła nie miała ustalonego prawa do świadczeń emerytalno - rentowych do wniosku o rentę rodzinną - poza wyżej wymienionymi dokumentami - należy dołączyć także dokumenty stwierdzające datę urodzenia i zgonu osoby, po której ma być przyznane świadczenie, kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych zmarłego (druk ZUS Rp-6), oryginały dokumentów potwierdzających te okresy oraz zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia (druk ZUS Rp-7), a także zaświadczenie płatnika składek o okresach pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przebytych przed 1 stycznia 2009 roku.

Osoba, która chce zrezygnować z prawa do renty rodzinnej, może wycofać wniosek, jednak nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji przyznającej świadczenie. Wycofanie wniosku powinno być zgłoszone na piśmie lub ustnie do protokołu.

Od kiedy płatna i w jakiej wysokości

Wypłata świadczenia następuje od dnia powstania prawa do tej renty, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym został złożony wniosek. - Istnieje jednak pewien wyjątek dotyczący sytuacji, gdy wniosek zostanie złożony w miesiącu przypadającym bezpośrednio po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć ubezpieczonego. Wówczas świadczenie to przyznawane jest od dnia śmierci ubezpieczonego, ale tylko wówczas, gdy osoba ubiegająca się o rentę spełniała w tym dniu warunki do przyznania świadczenia - tłumaczy Alina Szałkowska.

Renta rodzinna dla jednej osoby uprawnionej wynosi 85 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu. Jeżeli do renty uprawnione są dwie osoby jej wysokość wynosi 90 proc. tego świadczenia, a w przypadku trzech lub więcej uprawnionych 95 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu.

Warto pamiętać, że wszystkim uprawnionym członkom rodziny przysługuje jedna renta rodzinna, która podlega podziałowi na równe części między uprawnione osoby.

Aktualnie wysokość najniższej renty rodzinnej wynosi 831,15 zł (brutto od 1 marca 2013 roku). Kwota ta jest corocznie waloryzowana.

Zobacz również: Czy po wyroku TK emeryci odzyskają pieniądze? 

Odwołanie od decyzji

Od decyzji w sprawie renty rodzinnej, podobnie jak w przypadku innych świadczeń ustalanych przez ZUS, przysługuje prawo wniesienia odwołania do sądu okręgowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem jednostki ZUS właściwej ze względu na miejsce zamieszkania zainteresowanego, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.

Postępowanie odwoławcze nic nie kosztuje.

Powiadom ZUS o zmianach

Osoba pobierająca rentę rodzinną zobowiązana jest powiadomić ZUS o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia i jego wysokości.

Mowa tutaj o

  • osiąganiu przychodu z tytułu zatrudnienia, służby lub innej pracy zarobkowej albo prowadzeniu pozarolniczej działalności, a także o wysokości tego przychodu,
  • łącznej kwocie przychodu osiągniętego w danym roku kalendarzowym w terminie do końca lutego następnego roku,
  • zmianie miejsca zamieszkania,
  • zmianie numeru rachunku w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej,
  • pobieraniu emerytury lub renty przyznanej przez inny organ rentowy, albo o pobieraniu uposażenia sędziego lub prokuratora w stanie spoczynku bądź uposażenia rodzinnego,
  • pobieraniu zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego bądź renty socjalnej,
  • pobieraniu emerytury, emerytury pomostowej lub renty z tytułu niezdolności do pracy albo renty rodzinnej po innym członku rodziny,
  • pobieraniu nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,
  • zaprzestaniu uczęszczania do szkoły przez osobę powyżej 16 lat,
  • w przypadku kontynuowania nauki po ukończeniu 16 lat należy nadesłać zaświadczenie stwierdzające ten fakt i termin programowego ukończenia nauki,
  • zaprzestaniu uczestnictwa w zorganizowanym szkoleniu, mającym na celu uzyskanie kwalifikacji do wykonywania pracy zarobkowej - dotyczy wdowy lub wdowca pobierającego rentę rodzinną przyznaną na okres do 2 lat od śmierci współmałżonka,
  • innych okolicznościach powodujących zawieszenie prawa do renty rodzinnej.

Kiedy ZUS zmniejszy lub zawiesi rentę rodzinną

Osoba uprawniona do renty rodzinnej ma prawo pracować i z tego tytułu osiągać dodatkowe przychody. Musi jednak pamiętać, że w zależności od wysokości tego przychodu, świadczenie może ulec zmniejszeniu, a nawet zawieszeniu.

Na zmniejszenie wysokości renty wpływa przychód osiągany z tytułu zatrudnienia, służby lub prowadzenia własnej firmy, w wysokości przekraczającej 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszony przez prezesa GUS, nie wyższej jednak niż 130 proc. tego wynagrodzenia. Natomiast osiąganie przychodu w kwocie przekraczającej 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia powoduje zawieszenie prawa do świadczenia.

Od 1 czerwca 2013 roku kwota przychodu odpowiadająca 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynosi 2618,10 zł (brutto). Natomiast kwota przychodu odpowiadająca 130 proc. tego wynagrodzenia wynosi 4862,10 zł (brutto).

W przypadku, gdy do renty rodzinnej uprawnionych jest więcej osób, to z tytułu przekroczenia limitów przychodów zmniejszeniu lub zawieszeniu ulega tylko część świadczenia przysługująca osobie osiągającej dodatkowe przychody. 

Przeczytaj także: Nowe emerytury będą dużo niższe 

Autor: Małgorzata Wąsacz
1komentarzy