Wrócą łatwe, śmieciowe umowy na czas określony?

Od początku roku przestaje obowiązywać tzw. ustawa antykryzysowa. Ale prowadzone są negocjacje nad jej przedłużeniem. Pracodawcy oczekują jeszcze bardziej elastycznych przepisów, związkowcy - przeciwnie. Zdaniem organizacji zrzeszających przedsiębiorców, bardzo potrzebny jest przepis, który daje możliwość zawierania wielu umów o pracę na czas określony, bez konsekwencji, że trzecia z nich przekształci się w bezterminową. Nad wprowadzeniem tej regulacji trwają prace w Komisji Trójstronnej, w której zasiadają przedstawiciele rządu, organizacji pracodawców prywatnych i związków zawodowych).

- Wydaje się, że kompromis pomiędzy pracodawcami i związkami zawodowymi jest możliwy - mówi Monika Zakrzewska ekspertka PKPP Lewiatan. Związki jednak są przeciw. NSZZ "Solidarność" opowiada się za ograniczeniami w zawieraniu umów o pracę na czas określony. Ustawa antykryzysowa określiła, że ta forma zatrudnienia pracownika nie może przekroczyć 24 miesięcy, związek jest za skróceniem tego okresu do 18 miesięcy i za wprowadzeniem tego rozwiązania do Kodeksu pracy. A co pozostałymi regulacjami?

- Na dyskusję o innych rozwiązaniach zawartych w ustawie czekamy, aż rząd przygotuje raport na temat skutków ustawy i zawartych w niej rozwiązań. Taki raport miał przez resort pracy być przygotowany jeszcze przed świętami. Niestety, nie jest jeszcze gotowy. - uważa Wojciech Gumułka, rzecznik prasowy przewodniczącego KK NSZZ Solidarność Piotra Dudy. Podkreśla, że "Solidarność" jest zdania, że negocjowanie rozwiązań antykryzysowych należy "przenieść" przede wszystkim na szczebel zakładu pracy. To tam pracodawca i odpowiedzialne związki zawodowego będę w stanie - znając doskonale kondycję własnej firmy - poszukiwać takich rozwiązań, które najlepiej ochronią zakład i jego załogę przed skutkami kryzysu. Żadna ustawa antykryzysowa nie da takich gwarancji. 

Rząd ma trzy propozycje

Nowa specustawa, zmiany w Kodeksie pracy lub nowelizacja tylko jego szóstego rozdziału („Czas pracy") - to scenariusze, które proponuje resort pracy.

Chodzi o wprowadzenie dwóch rozwiązań z ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców, tj. możliwości przedłużania okresu rozliczeniowego czasu pracy do 12 miesięcy i stosowania indywidualnych rozkładów czasu pracy (dla załogi i dla uprawnionego pracownika).

Zdaniem dr Moniki Gładoch, doradczyni Prezydenta Pracodawców RP ds. prawa pracy, właśnie regulacja o wydłużeniu okresu rozliczeniowego odegrała kluczowa rolę w walce ze skutkami kryzysu.

- Dzięki temu wiele firm zachowało płynność finansową, jednocześnie bez konieczności redukcji zatrudnienia. Sprawdziły się również indywidualne rozkłady czasu pracy. Bardzo często stosowane były także zapisy dotyczące umów na czas określony. I te możliwości powinny zostać włączone do rozwiązań systemowych, czyli do Kodeksu pracy – potwierdza Monika Zakrzewska, ekspertka PKPP Lewiatan.

Potrzebne są szybkie, trwałe zmiany

Zakrzewska dodaje, że potrzebne są szybkie zmiany, ale nie doraźne. I wskazuje na drugi wariant zaproponowany przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej jako „najbardziej korzystny, choć nie idealny". Wówczas dotychczasowe regulacje z „antykryzysówki" zostałyby wprowadzone na trwale do polskiego prawodawstwa i obowiązywałyby wszystkich pracodawców. 

Kto korzystał z antykryzysówki

Ustawa o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców obowiązywała od 22 sierpnia 2009 r. Na jej podstawie zawartych zostało ponad tysiąc porozumień w sprawie wydłużania okresów rozliczeniowych czasu pracy. Najwięcej - ponad 450 - w zakładach zatrudniających od 50 do 249 pracowników. A najrzadziej, bo w ok. 100 przypadkach, z tej możliwości korzystali mikroprzedsiębiorcy. Z danych Państwowej Inspekcji Pracy wynika, że z ustawy antykryzysowej najczęściej korzystały firmy przetwórstwa przemysłowego - 560 przypadków - i budownictwo - nieco ponad 100.

Katarzyna Hejna